Lei Molac

    Lo 21 de mai passat foguèt promulgada la lei de proteccion e promocion de las lengas regionalas prepausada per Paul Molac. Aquò es, de segur, una victòria per nosaus occitanofònas e occitanistas que volèm reviscolar la nòstra lenga. Mas las causas son pas tant simplas coma pareisson, coma l’anam véser. Fagam una pichon istoric d’aquela istòria…

    Paul Molac, deputat del departament del Morbihan (Mor-Bihan en breton), es un defensor plan conegut de las lengas regionalas. Depausèt lo 30 de decembre de 2019, amb de collègas, un tèxt qu’aviá per tòca de reconéisser la dignitat d’aquelas lengas, de ne promòure l’ensenhament, notadament en immersion dins lo public, e de n’autorizar l’usatge dins los servicis publics e los actes d’estat civil. Lo tèxt foguèt adoptat en primièra lectura a l’Assemblada nacionala lo 13 de febrièr de 2020 amb qualques modificacions (èra un pauc reduita), e validat pel Senat lo 10 de decembre de 2020, qu’aviá restablit los articles tirats !

    Es dins aquel contèxte que lo vòte definitiu, en segonda lectura, se deviá debanar aquò fa dos meses, lo 8 d’abrial de 2021. Aprèp doas oras de discussion, lo tèxt foguèt adoptat amb 247 voses per e 76 contra ! Èra lo primièr còp dempuèi la lei Deixonne de 1951 qu’una lei per las lengas regionalas èra votada. En mai d’aquò, èra votada per de deputats de totes los partits presents (levat la FI solide) e per la màger part de la majoritat presidenciala, contra l’avís del governament. Las reaccions gaujosas manquèran pas dins los mitans occitans, bretons, alsacians, etc…

Mas la promulgacion del president de la Republica veniá pas, e lo jorn abans la darrièra data possibla, una sasina signada per un pauc mai de 60 deputats LREM èra mandada al Conselh constitucional per n’estudiar la constitucionalitat (ne cal 60 per lo sasir). Las condicions de l’obtencion d’aquelas 60 signaturas son foscas e de manòbras politicas de J-M. Blanquer, Ministre de l’educacion, son evocadas per plan de jornalistas. Aquò creèt fòrça tensions al dintre de la majoritat, d’unes signataris an quitament demandat que lor vòte foguèsse retirat. Malgrat aquò e las reaccions vivas, per example, de qualques deputats LREM e dels Oficis Publics de las lengas regionalas, lo Conselh constitucional considerèt qu’èra tròp tard e estudièt la lei. Jugèt dos articles màgers anti-constitucionals, a causa de l’article 2 de la constitucion (« La lenga de la Republica es lo Francés. ») : aquel relatiu a l’ensenhament en immersion, e aquel qu’autoriza l’emplec de las lengas regionalas dins los actes d’estat civil.

Çò qu’auriá poscut èsser una vistòria istorica, coma b’afortissián plan de movements coma lo collectiu Pour que vivent nos langues¹ o encara la FELCO, se càmbia en una version sens chuc ni muc de la prepausicion iniciala. La tension e las voses montan per far saber lor desacòrd. Macron a publicat un messatge d’apasimament en declarant son sosten a las lengas e a l’ensenhament en immersion, mas las paraulas sufison pas mai. Segon Paul Molac, aquela decision rend illegalas las escòlas bilingüas qu’existisson. Amb los autres defensors de las lengas regionalas, demanda que siá restablit l’article sus l’ensenhament immersiu, o que l’article 2 de la constitucion siá cambiat. Los presidents de las regions, vesent lo vam de la populacion que manifestava la setmana passada, escriguèron una letra comuna al president per i demandar d’assegurar la proteccion de l’ensenhament en immersion.

Veirem ben cossí aquò acabarà, e esperèm que serà positiu !

¹ « Per que viscan nòstras lengas » en Francés, una lenga estranha parlada plan al nòrd.