I a qualques annadas, ma maire obtenguèt una plaça de conselhièra municipala dins sa comuna. Aviá dins l’idèa de far d’accions per l’occitan, mas lo conse, rei incontestat e incontestable de la comuna, èra estat clar : “vòli pas entendre parlar de politica occitana !”. Coneissi qualques personas del Partit Occitan que se serián pas daissadas far atal. Son seguras d’elas e de sas idèas, aurián respondut que n’avián un confle d’aquelas mentalistats jacobinas, qu’aicí èrem en Occitània e que la lenga dels Trobadors i èra lenga legitima !

Mas ma maire es pas d’aquela mena. Aviá acceptada l’idèa que de còps que i a valiá melhor se calar e avançar dapasset puslèu que d’afirmar totas sas idèas e èstre blocada. Alara se faguèt discreta e al moment que la comuna deguèt tornar far son adressatge (cambiar los numèros d’ostals e totes los panèls), prepausèt ela de ba far. Prepausèt tanben, “coma ba fan Albi e Tolosa” de metre qualques panèls bilungües. Costariá pas gaire mai d’argent e se n’ocupariá ela. Acceptèran, coma avián acceptat l’annada precedenta de metre lo panèl de dintrada, pagat pel departament.

Es atal que comencèt lo bilingüisme per las carrièiras de Castèlnòu de Montmiralh. Ieu, estrambordat coma jamai pus, i diguèri : “fagam-les totis !”. Mas ela, mai sàvia, me respondèt qu’i caliá anar doçament per convéncer lo monde, e aviá rason. Faguèrem un trabalh de toponimia amb l’ajuda de l’especialista Paul Burgan e installèrem un desenat de panèls bilungües dins lo vilatge, qualqu’unes (èra una primièra !) ambe una frasòta explicativa.

Solide, emai la toponimia siague estada la tòca principala d’aquel trabalh, calguèt far l’enòrme trabalh de tornar bastir un adressatge complet e coerent dins la comuna, e de pausar los centenats de numèros dins las muralhas de pèira. Aquò tanben ba caliá far plan, primièirament per respectar los estajants, e tanben per ganhar la fisança del conse e dels autres conselhièrs !

E justament foguèt talament plan fait, e los panèls agèron talament de succès demèst los Montmiraleses que quand calguèt far lo meteis trabalh per la campanha, l’an passat, ma maire foguèt tornada apelar. La comuna de Montmiralh es fòrça espandida, çò que fa qu’aquel trabalh d’adressatge de la campanha foguèt enòrme. Mas èra encara una ocasion d’obrar per la lenga, alara tornèt al talh. Espepissar per cada rota e cada camin totes los toponims que se pòdon trobar sus las mapas modèrnas e pus vièlhas, dins los tèxtes o dins la memòria dels ancians. Puèi ne causir un per nomenar la rota o lo camin, e començar lo trabalh de numerotacion dels ostals. Se carpinhar al telefòn ambe l’usina que fabrica los panèls perque “aquò s’es pas jamai vist de metre una frasòta jol nom de la rota, ba podèm pas far”. Recampar los noms dels proprietaris e dels logataris. Pausar los panèus e los numèros, distribuir d’envelòpas a cada estajant per i explicar cossí cambiar son adreça dins los servicis publics. E enfin, se far escupir dessús pel monde que volián apelar la rota autrament (non, disi aquò per rire, encara que ambe qualques arganhòls…).

Es acabat ! Dempuèi la mitat qu’aquel mes d’abrial de 2021, totes los panèls son pausats e podètz admirar en vos passejant pel campèstre montmiralés los panèls flame nòus que d’unes vos explican la toponimia ! Espèri qu’aquò donarà d’idèas a las autras comunas occitanas.

Per acabar, voldriái far passar aquel messatge a los que vòlon far d’accions dins sa comuna per la lenga occitana. Sabi qu’es dificil de dire pas tot çò que pensatz sus aquel sicut que vos passiona, d’escotar los conselhièrs (emai foguèsson primolocutors) mespresar sa pròpria lenga, de véser pas lo drapèl occitan davant la comuna, e de constatar que l’anglés es mai present que la lenga del país. Sabi tot aquò, mas sabi tanben qu’òm se pòt passar la vida a menar de batalhas frontalas per ganhar gaireben pas res al cap de trente ans dins una comuna.

E ara sabi qu’es possible, s’acceptatz de far plan de concessions e qu’interessatz lo monde una etapa aprèp l’autra, al cap de 7 ans dins una comuna amb un conselh municipal d’anti-occitans, d’aver de panèls bilingües / toponimics, de far venir de grops occitans dins los festenals de musica, de far de passatjadas contadas amb la mitat dels contes en occitan, acompanhats per de grailaires e de bodegaires, e de tirar un pauc de vergonha als vièlhs que parlan encara sa lenga.

(e plan mai encara…)